پژوهشكده تحقيقات اسلامى
22
مرورى بر زندگانى فرماندهان اسلام ( فارسى )
درس سوم : عبداللَّه بن جبير ، ابودجانه ، حباب بن منذر : عبداللَّه بن جبير عبداللَّه بن جبير بن نعمان اوسى انصارى كه از جمله بيعت كنندگان جريان بيعت عقبه « 1 » بود ، از اصحاب و فرماندهان نظامى پيامبر ( ص ) به شمار مىآيد كه در جنگهاى بدر ، احد و خندق رشادت و دلاورىهاى زيادى از خود نشان داد . « 2 » عبداللَّه ، فرمانده كمانداران احد در جنگ احد ، پس از آنكه پيامبر ( ص ) سپاه خود را سازماندهى كرد ، با توجه به اهميت ويژهاى كه تنگهء عينين داشت ، پنجاه تن از تيراندازان را برگزيد و فرماندهى آنها را به عبداللَّه بن جبير واگذار كرد « 3 » و با قاطعيت به آنان فرمان داد كه : در مواضع خود بايستيد ، و نگاهبان پشت سر ما باشيد ، و اگر مشاهده كرديد كه ما از دشمن غنيمت گرفتيم با ما مشاركت نكنيد ، و اگر ديديد كه كشته مىشويم ما را يارى مكنيد . « 4 »
--> ( 1 ) . پيش از هجرت پيامبر گرامى اسلام ( ص ) ، گروهى از مردم مدينه به آيين اسلام گرويدند و در مكه با رسولخدا ( ص ) بيعت كردند . اين بيعت كه بيعت عقبه ناميده شد ، در دو مرحله انجام گرفت . بيعت نخستين را عقبهء اولى و دومى را كه گستردهتر و كاملتر بود ؛ عقبهء دوّم مىنامند . در عقبهء دوّم ، 73 مرد و زن از انصار با پيامبر ( ص ) بيعت كردند كه عبداللَّه بن جبير يكى از آنهاست . شرايط عقبهء اولى ، التزام به مبانى دينى و حقوقى و اخلاقى اسلام است ، ولى در عقبهء دوّم علاوه بر اين شرايط ، حمايت از پيامبر ( ص ) در برابر تجاوزات دشمنان گنجانيده شده است . بر اين اساس ، عقبهء دوّم را بيعت جنگى نيز ناميدهاند . ( سيرهء ابن هشام ، ج 2 ، ص 454 - 456 ) ( 2 ) . سيرهء ابن هشام ، ج 2 ، ص 454 ( 3 ) . مغازى ، ج 1 ، ص 219 ( 4 ) . طبقات ، ج 3 ، ص 475